ویژگیهای ظاهری و عجیب در روایات در کتابهای حدیثی (بهویژه برخی منابع تفسیری و روایی مانند بحارالانوار مجلسی)، ویژگیهای خارقالعاده و بسیار عجیبی برای این مرکب ذکر شده است: - اندازه بسیار بزرگ: در احادیث آمده که این خر بسیار تنومند است، به طوری که فاصله بین دو گوش او یک میل (حدود ۱.۶ کیلومتر) است و با هر قدم مسافت بسیار طولانی را طی میکند. - رنگ متمایز: در برخی نقلها رنگ پوست او مانند پلنگ (خالخالی یا دورنگ) توصیف شده است. - جذابیتهای صوتی: گفته میشود از هر موی بدن این حیوان صدای ساز و موسیقی به گوش میرسد که مردم را به خود جذب میکند. - فریب مادی و اقتصادی: بر اساس باورهای عامیانه، از گوشهای این خر نان بیرون میریزد و مدفوع او برای مردم گرسنه و قحطیزده مانند خرما یا شیرینی به نظر میرسد؛ اما وقتی آن را در دهان میگذارند حقیقت تلخ آن آشکار میشود. اصطلاح عامیانه و فرهنگی در فرهنگ و ادبیات فارسی، اصطلاح «خر دجال» یا «معرکه خر دجال» به عنوان کنایه و ضربالمثل به کار میرود. این عبارت نشاندهنده شلوغی مفرط، هیاهوی بیمنطق، جنجال بزرگ و آشفتگی است که در آن سره از ناسره شناخته نمیشود و تودهها بدون فکر به دنبال یک جریان راه میافتند. خر دجال: رژیم خمینی گجستک (نگاه استعاری و تطبیقی) در تحلیلهای سیاسی، جامعهشناختی و تفسیری معاصر، پیوند زدن نمادهای آخرالزمانی مانند «خر دجال» به حکومتها و جریانهای سیاسی روز، موضوعی است که موافقان و مخالفان خاص خود را دارد و از زاویههای کاملاً متفاوت به آن نگاه میشود. بسیاری از منتقدان سیاسی و تحلیلگران دگراندیش، با استفاده از روش «تطبیق استعاری»، ویژگیهای ذکر شده برای خر دجال در روایات را بر عملکرد و ساختار رژیم جمهوری اسلامی منطبق میدانند. از نظر این گروه: - وعدههای اقتصادی و فریب مادی: روایاتی که میگویند از گوش یا شکم خر دجال نان و خرما بیرون میآید اما در حقیقت فریب است، به وعدههای اولیه انقلاب (مانند آب و برق مجانی، پول نفت سفره مردم و عدالت اجتماعی) تشبیه میشود که به عقیده منتقدان، در نهایت به تورم شدید، فقر و فساد سیستمی ختم شد. - استفاده از رسانه و تبلیغات جادویی: جذابیتهای صوتی و نویزهای فریبندهای که به خر دجال نسبت داده شده، از سوی منتقدان به دستگاههای تبلیغاتی، صداوسیما، تصویرها و کلیپهای ساخته شده توسط هوش مصنوعی، شستشوی مغزی و مداحیهای حکومتی تشبیه میشود که با استفاده از ابزار دین، سعی در جلب تودهها دارند. - ایجاد هیاهو و آشفتگی: اصطلاح عامیانه «معرکه خر دجال» (به معنی شلوغی و آشفتگی بیمنطق) توسط منتقدان برای توصیف بحرانسازیهای مداوم حکومت در عرصههای داخلی و بینالمللی به کار میرود. نتیجهگیری پاسخ به این سوال بستگی به زاویه دید ناظر دارد. از نظر سیاسی و انتقادی، این نامگذاری یک استعاره کامل برای توصیف حکومتی است که از نظر مخالفانش با وعدههای فریبنده مذهبی و مادی به قدرت رسید اما بحران و ویرانی به بار آورد. هرچند از نظر کلامی و مذهبی رسمی، هنوز این یک برداشت سیاسیِ جهتدار از متون دینی تلقی میشود.